{"id":836,"date":"2014-12-14T10:22:54","date_gmt":"2014-12-14T09:22:54","guid":{"rendered":"http:\/\/www.faustyna.pl\/zmbm\/?page_id=836"},"modified":"2023-03-08T13:56:20","modified_gmt":"2023-03-08T12:56:20","slug":"modele-milosierdzia-w-historii","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.faustyna.pl\/zmbm\/modele-milosierdzia-w-historii\/","title":{"rendered":"Modele mi\u0142osierdzia w historii"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a><\/p>\n

W historii Ko\u015bcio\u0142a i \u015bwiata mo\u017cna zaobserwowa\u0107 r\u00f3\u017cne spojrzenia na mi\u0142osierdzie w relacjach mi\u0119dzyosobowych i spo\u0142ecznych oraz na jego praktyk\u0119. Ka\u017cdy z modeli mi\u0142osierdzia k\u0142adzie akcent na troch\u0119 inny aspekt \u015bwiadczenia\u00a0dobra\u00a0drugiemu\u00a0cz\u0142owiekowi, a wszystkie wzajemnie si\u0119 uzupe\u0142niaj\u0105 i pe\u0142niej opisuj\u0105 t\u0119 rzeczywisto\u015b\u0107, jak\u0105 jest mi\u0142osierdzie w relacjach mi\u0119dzyludzkich. W naszych czasach spotykamy ka\u017cdy\u00a0 z tych modeli\u00a0 mi\u0142osierdzia, kt\u00f3re\u00a0 pojawi\u0142y si\u0119 w historii Ko\u015bcio\u0142a, a tak\u017ce fa\u0142szywe poj\u0119cia mi\u0142osierdzia uto\u017csamiaj\u0105ce je z uczuciem lito\u015bci, pob\u0142a\u017cliwo\u015bci\u0105 wobec z\u0142a czy przekre\u015bleniem sprawiedliwo\u015bci, oraz pr\u0105dy filozoficzne neguj\u0105ce w og\u00f3le potrzeb\u0119 mi\u0142osierdzia. Jeste\u015bmy r\u00f3wnie\u017c \u015bwiadkami narodzin nowej szko\u0142y mi\u0142osierdzia, zwanej przez teolog\u00f3w \u2013 personalistyczn\u0105, kt\u00f3r\u0105 tworz\u0105 \u015bw. Siostra Faustyna i Jan Pawe\u0142 II. Poznawanie tych szk\u00f3\u0142 mi\u0142osierdzia pozwoli zg\u0142\u0119bia\u0107 prawd\u0119 o chrze\u015bcija\u0144skim mi\u0142osierdziu. Od tego bowiem, w jaki spos\u00f3b rozumiane jest mi\u0142osierdzie, zale\u017cy jego praktyka.<\/p>\n

<\/p>\n

SPOJRZENIE NA CHRZE\u015aCIJA\u0143SKIE MI\u0141OSIERDZIE<\/b><\/span>
\n Rozmowy z ks. prof. Henrykiem Wejmanem<\/b><\/span><\/p>\n

Jaka by\u0142a koncepcja mi\u0142osierdzia w pierwszych wiekach chrze\u015bcija\u0144stwa?<\/i><\/p>\n

Chc\u0105c ukaza\u0107 rzeczywisto\u015b\u0107 mi\u0142osierdzia w <\/span>pierwszych wiekach chrze\u015b<\/span>cija\u0144stwa, nie mo\u017cna nie odwo\u0142a\u0107 si\u0119 do jego rozumienia przez znacz\u0105ce osoby tamtego czasu, tj. Tertuliana, uznawanego za ojca chrze\u015bcija\u0144skiej literatury \u0142aci\u0144skiej, \u015bw. Cypriana \u2013 biskupa Kartaginy, nazywanego m\u0119\u017cem mi\u0142osierdzia, i \u015bw. Augustyna \u2013 biskupa Hippony, uznawanego za najwi\u0119kszego teologa okresu patrystycznego. Dopiero w \u015bwietle ich nauczania mo\u017cliwe staje si\u0119 zaprezentowanie koncepcji mi\u0142osierdzia tego okresu.<\/p>\n

Tertulian na oznaczenie\u00a0mi\u0142osierdzia u\u017cywa\u0142\u00a0 poj\u0119cia ja\u0142mu\u017cny.\u00a0Jednak jej tre\u015bci nie ogranicza\u0142 jedynie do wyra\u017cenia materialnej pomocy drugiemu, lecz tak\u017ce mia\u0142 na my\u015bli okazanie mu duchowego wsparcia. Doskonale uj\u0105\u0142 to w traktacie:\u00a0\u201eO ucieczce\u00a0podczas\u00a0prze\u015bladowa\u0144\u201d z dzie\u0142a\u00a0 \u201eApologetyk\u201d, w kt\u00f3rym zestawi\u0142 znaczenia obydwu poj\u0119\u0107. Napisa\u0142 w nim: Nie oczekuje ja\u0142mu\u017cny ten, kto zamiast by\u0107 godnym lito\u015bci, przybywa wzbudzaj\u0105c przera\u017cenie. Dam zatem w imi\u0119 mi\u0142osierdzia, a nie mojego strachu<\/i> (p. 39, 6)<\/span>. W jego rozumieniu\u00a0 ja\u0142mu\u017cna\u00a0 oznacza\u0142a\u00a0 udzielenie komu\u015b\u00a0 pomocy, kto o ni\u0105 prosi, a nie wtedy, gdy chce j\u0105 strachem wymusi\u0107. Mi\u0142osierdzie jest wi\u0119c aktem dobrowolnym i dlatego ka\u017cda wymuszona pomoc drugiemu nie mo\u017ce zosta\u0107 uznana za taki czyn. Z tego wynika, \u017ce okazywanie mi\u0142osierdzia ma obejmowa\u0107 wszelkie potrzeby ludzkie, tak materialne, jak i duchowe, a jego podstaw\u0105 ma by\u0107 mi\u0142osierdzie Boga okazane w Chrystusie.<\/p>\n

Cyprian (200\/201-258) pojmowa\u0142 mi\u0142osierdzie jako form\u0119 realizacji religijno-moralnych zada\u0144 wiernych. Motywacji dla takiego dzia\u0142ania z ich strony upatrywa\u0142 w Chrystusowym nakazie bycia mi\u0142osiernym. Gdy wierni podejmuj\u0105 w takim duchu czyny mi\u0142osierdzia, okazuj\u0105 je Jemu samemu, kiedy natomiast ich unikaj\u0105, odmawiaj\u0105 Mu go. Za okazane mi\u0142osierdzie Jezus wynagradza ludziom ju\u017c tu na ziemi rado\u015bci\u0105 duchow\u0105, a w \u017cyciu przysz\u0142ym dobrami duchowymi, za\u015b za jego brak wymierza im w doczesno\u015bci ch\u0142ost\u0119<\/i> w postaci nieszcz\u0119\u015b\u0107 i zagra\u017ca, jako kar\u0105 ostateczn\u0105, ogniem piekielnym. W ten spos\u00f3b mi\u0142osierdzie w uj\u0119ciu Cypriana stanowi zasadniczy akt zado\u015b\u0107uczynienia Bogu i zas\u0142ugi na \u017cycie wieczne.<\/p>\n

Augustyn (354-430) postrzega\u0142 mi\u0142osierdzie jako akt wspomagania cz\u0142owieka w potrzebie. Swoj\u0105 warto\u015b\u0107 zyskuje ono jednak dzi\u0119ki motywacji nadprzyrodzonej, tzn., gdy jest spe\u0142niane ze wzgl\u0119du na Boga (\u201eO pa\u0144stwie Bo\u017cym\u201d, X, 6)<\/span>. Tym samym mi\u0142osierdzie \u2013 w jego uj\u0119ciu \u2013 posiada dwie p\u0142aszczyzny odniesie\u0144: do ludzi i do Boga. W obu z nich czyny mi\u0142osierne odnosz\u0105 swoje skutki. Z jednej strony wspomagaj\u0105 potrzebuj\u0105cego, a z drugiej wyra\u017caj\u0105 chwa\u0142\u0119 Boga. \u0179r\u00f3d\u0142em takiego mi\u0142osierdzia jest B\u00f3g. On je roztacza nad ka\u017cdym cz\u0142owiekiem, nawet bezbo\u017cnym, cho\u0107 nie wyklucza pot\u0119pienia z\u0142ych.<\/p>\n

Te analizy pozwalaj\u0105 na stwierdzenie, \u017ce mi\u0142osierdzie w okresie staro\u017cytno\u015bci chrze\u015bcija\u0144skiej by\u0142o postrzegane nie jako ludzka s\u0142abo\u015b\u0107, lecz zna<\/span>mi\u0119 autentycznej m\u0105dro\u015bci. Poprzez okazywanie go bli\u017anim na wz\u00f3r Chrystusa cz\u0142owiek przynosi ulg\u0119 potrzebuj\u0105cemu, a sam zas\u0142uguje na wieczn\u0105 szcz\u0119\u015bliwo\u015b\u0107 z Bogiem.<\/p>\n

W ci\u0105gu wiek\u00f3w koncepcja mi\u0142osierdzia ulega\u0142a rozwojowi. Chyba niema\u0142\u0105 rol\u0119 odegra\u0142 w nim tak\u017ce \u015bw. Tomasz z Akwinu. Co charakteryzuje jego rozumienie mi\u0142osierdzia?<\/i><\/p>\n

Tomaszowe\u00a0 rozumienie\u00a0 mi\u0142osierdzia powsta\u0142o w odpowiedzi na sentymentalne jego uj\u0119cie przez staro\u017cytnych. Podejmuj\u0105c krytyk\u0119 ich koncepcji, dowodzi\u0142, \u017ce mi\u0142osierdzie jest cnot\u0105. Nale\u017cy ono do powinno\u015bci cz\u0142owieka, albowiem zasadnicz\u0105 jego racj\u0105 nie s\u0105 \u2013 jak twierdzi\u0142 \u2013 takie czy inne niedole ludzkie, lecz Chrystusowy imperatyw na\u015bladowania Bo\u017cego mi\u0142osierdzia (Mt 5, 48; \u0141k 6, 36)<\/span>. Zatem ju\u017c na etapie jego obowi\u0105zywalno\u015bci \u015bw. Tomasz dokona\u0142 pewnej korekty uj\u0119cia sentymentalnego mi\u0142osierdzia. Wed\u0142ug niego do jego \u015bwiadczenia jest zobowi\u0105zany ka\u017cdy cz\u0142owiek i to zawsze, niezale\u017cnie od tego, czy wprost spotka si\u0119 z ludzk\u0105 niedol\u0105, czy te\u017c nie. Nast\u0119pne etapy jego korekty dotyczy\u0142y ju\u017c samej natury mi\u0142osierdzia. Mi\u0142osiernym jest ten, kto posiada lito\u015bciwe serce. Litowanie si\u0119 oczywi\u015bcie rozumia\u0142 nie jako pomoc potrzebuj\u0105cemu, lecz jako doznawanie smutku, kt\u00f3rego przyczyn\u0105 jest w\u0142a\u015bnie jego niedola. Dlatego stwierdzi\u0142, \u017ce mi\u0142osierdzie to smutek, kt\u00f3rego powodem jest\u00a0 brak, a brak\u00a0 nie\u00a0 mo\u017ce\u00a0 nie\u00a0 pobudza\u0107\u00a0 do\u00a0 dzia\u0142ania (STh II-II, q. 30, a.2)<\/span>. Akwinata podkre\u015bla\u0142, \u017ce cz\u0142owiek smuci si\u0119 i boleje nad cudzym z\u0142em, gdy odczuwa je jak w\u0142asne. Przyczyn\u0105 tego odczuwania mo\u017ce by\u0107: wsp\u00f3lnota uczu\u0107<\/i>, gdy mi\u0142uj\u0105cy uwa\u017ca przyjaciela za drugiego siebie i jego z\u0142o odbiera jak w\u0142asne, bolej\u0105c nad nim, jak gdyby to si\u0119 jemu samemu przydarzy\u0142o, lub wsp\u00f3lnota rzeczowa<\/i>, gdy cz\u0142owiek lituje si\u0119 nad drugim z t\u0105 my\u015bl\u0105, \u017ce i jego to samo mo\u017ce spotka\u0107 (STh II-II, q. 30, a.2)<\/span>. Odczuwanie to zostaje z kolei poddane os\u0105dowi rozumu, kt\u00f3ry sk\u0142ania cz\u0142owieka do udzielenia dobra b\u0119d\u0105cemu w potrzebie fizycznej lub moralnej, zgodnie z wymogami sprawiedliwo\u015bci. Opieraj\u0105c si\u0119 na takich za\u0142o\u017ceniach, \u015bw. Tomasz uzna\u0142 mi\u0142osierdzie za akt moralnie zasadny, ale zarazem za cnot\u0119 moraln\u0105. Wed\u0142ug niego spe\u0142nia ono wszelkie jej wymogi. Cho\u0107 jej przedmiotem s\u0105 uczucia, to pochodzi ze sprawno\u015bci intelektualno-wolitywnej. Mi\u0142osierdzie jest wi\u0119c cnot\u0105 blisk\u0105 mi\u0142o\u015bci, ale ma jednak swoj\u0105 pobudk\u0119, kt\u00f3r\u0105 jest n\u0119dza ludzka, wywo\u0142uj\u0105ca w drugim wsp\u00f3\u0142czucie (STh II-II, q.30, a.3)<\/span>. Z tego wzgl\u0119du mi\u0142osierdzie jest najwi\u0119ksz\u0105 cnot\u0105, bowiem zaradzanie potrzebom innych jest dowodem wy\u017cszo\u015bci. W relacji cz\u0142owieka do Boga nie mo\u017cna go jednak uzna\u0107 za najwy\u017csz\u0105 cnot\u0119, gdy\u017c wa\u017cniejsza od niego jest mi\u0142o\u015b\u0107, albowiem ona jednoczy z Bogiem. Mi\u0142o\u015b\u0107 upodabnia cz\u0142owieka do Niego bytowo, za\u015b mi\u0142osierdzie w dzia\u0142aniu. St\u0105d te\u017c mi\u0142osierdzie nale\u017cy do jej skutk\u00f3w. A b\u0119d\u0105c takowym pozostaje w relacji do sprawiedliwo\u015bci. Bez niej staje si\u0119 anarchi\u0105 duchow\u0105, a ona bez niej okrucie\u0144stwem (STh I, q.21, a.3)<\/span>.<\/p>\n

Z katechizmu znamy katalog uczynk\u00f3w\u00a0 mi\u0142osierdzia odnosz\u0105cych si\u0119 do duszy i do cia\u0142a. Sk\u0105d taki podzia\u0142 i taka koncepcja mi\u0142osierdzia?<\/i><\/p>\n

Tomaszowa koncepcja mi\u0142osierdzia, zwana aretologiczn\u0105 nie zosta\u0142a przez jego nast\u0119pc\u00f3w w pe\u0142ni odczytana. Jej komentatorzy akcent po\u0142o\u017cyli na tzw. uczynki mi\u0142osierdzia, skutkiem czego powsta\u0142a tzw. koncepcja aktualistyczna, kt\u00f3ra wesz\u0142a do podr\u0119cznik\u00f3w teologii i praktyki Ko\u015bcio\u0142a. U jej podstaw tkwi\u0142a wola usystematyzowania teologicznego obszar\u00f3w \u015bwiadczenia mi\u0142osierdzia. Kryterium podzia\u0142u owych obszar\u00f3w sta\u0142a si\u0119 koncepcja cz\u0142owieka jako istoty psychofizycznej. Wyr\u00f3\u017cniono wi\u0119c uczynki odnosz\u0105ce si\u0119 do cia\u0142a i do duszy. Za\u015b kluczem dla ilo\u015bci w tym zestawie adresat\u00f3w mi\u0142osierdzia by\u0142a biblijna wizja s\u0105du ostatecznego (Mt 25, 31-46)<\/span>, z dodaniem oczywi\u015bcie uczynku zwi\u0105zanego z przysz\u0142ym \u017cyciem cz\u0142owieka. Owa systematyzacja wydaje si\u0119 wyczerpywa\u0107 egzystencjaln\u0105 sytuacj\u0119 cz\u0142owieka, ale wci\u0105\u017c trzeba j\u0105 wype\u0142nia\u0107 now\u0105 tre\u015bci\u0105. Np. wezwanie do nakarmienia g\u0142odnych nie mo\u017ce zosta\u0107 odczytane jako zach\u0119ta do nasycenia g\u0142odu alkoholowego czy narkotycznego. W przypadku, gdy bli\u017ani odczuwaj\u0105 tego typu potrzeby, \u015bwiadczenie wobec nich mi\u0142osierdzia musi polega\u0107 zupe\u0142nie na czym innym. To \u015bwiadczy o tym, i\u017c pierwszym etapem okazywania dzi\u015b mi\u0142osierdzia ma by\u0107 weryfikacja potrzeb. O ile w jednym przypadku mi\u0142osierdzie mo\u017ce polega\u0107 na niedopuszczeniu do zaspokojenia niekt\u00f3rych potrzeb, to w innym w\u0142a\u015bnie na rozbudzeniu nieodczuwanych dot\u0105d godziwych potrzeb, np. kulturalnych, estetycznych, religijnych.<\/p>\n

Dzisiaj pod s\u0142owem \u201emi\u0142osierdzie\u201d kryj\u0105 si\u0119 r\u00f3\u017cne\u00a0 znaczenia. Wiele z nich wyp\u0142ywa z koncepcji mi\u0142osierdzia, jakie pojawi\u0142y si\u0119 w historii Ko\u015bcio\u0142a i my\u015bli ludzkiej. W poprzednim numerze \u201eOr\u0119dzia Mi\u0142osierdzia\u201d om\u00f3wili\u015bmy trzy koncepcje chrze\u015bcija\u0144skiego mi\u0142osierdzia: koncepcj\u0119 ukszta\u0142towan\u0105 w pierwszych wiekach chrze\u015bcija\u0144stwa, koncepcj\u0119 \u015bw. Tomasza oraz koncepcj\u0119 jego uczni\u00f3w, kt\u00f3rzy skatalogowali uczynki mi\u0142osierdzia, co do duszy i cia\u0142a cz\u0142owieka. W\u015br\u00f3d wielu uj\u0119\u0107 mi\u0142osierdzia mo\u017cna spotka\u0107 i takie, kt\u00f3re t\u0119 cnot\u0119 uznaj\u0105 za przeszkod\u0119 w rozwoju cz\u0142owieka. Jakie jest ich \u017ar\u00f3d\u0142o i przes\u0142anie?<\/i><\/p>\n

W historii pojawi\u0142y si\u0119 pogl\u0105dy, kt\u00f3re skrzywi\u0142y obraz mi\u0142osierdzia. U ich podstaw utkwi\u0142o filozoficzne my\u015blenie, kt\u00f3re usi\u0142owa\u0142o interpretowa\u0107 histori\u0119 wed\u0142ug zasady agresywno\u015bci, pop\u0119du, mocy i d\u0105\u017cenia cz\u0142owieka do w\u0142adzy. Pogl\u0105dy te, dotycz\u0105ce mi\u0142osierdzia, mo\u017cna okre\u015bli\u0107 mianem koncepcji wegetatywno-biologicznej.<\/i> Pierwszym, kt\u00f3ry zaprezentowa\u0142 tak\u0105 koncepcj\u0119 by\u0142 N. Machiavelli \u2013 florencki pisarz, historyk i dyplomata (1469-1527). Akcentuj\u0105c zasad\u0119 stosowania podst\u0119pu i przemocy w d\u0105\u017ceniu do realizacji zamierzonego celu, mi\u0142osierdzie postrzega\u0142 jako warto\u015b\u0107 dla jednych, po\u0142\u0105czone jednocze\u015bnie z okrucie\u0144stwem dla drugich. Jego psychologiczne aksjomaty, odnosz\u0105ce si\u0119 do ludzkiej natury, znalaz\u0142y p\u00f3\u017aniej odd\u017awi\u0119k w pogl\u0105dach XIX\u2013wiecznych pozytywist\u00f3w, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych szczeg\u00f3lnie\u00a0 swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 zaznaczyli\u00a0 dwaj filozofowie: W\u0142och V. Pareto (1848-1923) i Niemiec F. Nietzsche (1844-1900). Filozoficzne refleksje tego ostatniego wp\u0142yn\u0119\u0142y niezwykle mocno na etos mi\u0142osierdzia wielu ludzi.<\/p>\n

Wychodz\u0105c z za\u0142o\u017cenia radykalnego darwinizmu, Nietzsche uwa\u017ca\u0142, \u017ce \u017cyciem cz\u0142owieka kieruj\u0105 te same si\u0142y, co ca\u0142ego kosmosu. Ludzkie \u017cycie nie wykracza \u2013 wed\u0142ug niego \u2013 poza sfer\u0119 wegetatywno-biologiczn\u0105. Jedyn\u0105 zasad\u0105, jaka mo\u017ce temu\u017c cz\u0142owiekowi zagwarantowa\u0107 wzrost, to biologiczna t\u0119\u017cyzna i rywalizacja. Tylko na tej drodze mo\u017ce on \u2013 w jego my\u015bleniu \u2013 osi\u0105gn\u0105\u0107 pe\u0142ni\u0119 cz\u0142owiecze\u0144stwa i zdoby\u0107 w\u0142a\u015bciw\u0105 pozycj\u0119 w spo\u0142ecze\u0144stwie. Post\u0119p cz\u0142owieka w tym zakresie mo\u017ce zahamowa\u0107 jedynie mi\u0142osierdzie. Dlatego F. Nietzsche wyst\u0119powa\u0142 z niezwyk\u0142\u0105 moc\u0105 przeciw etosowi mi\u0142osierdzia. Uwa\u017ca\u0142 je za oznak\u0119\u00a0 s\u0142abo\u015bci i hamulec w walce cz\u0142owieka o zrealizowanie si\u0119 w cz\u0142owiecze\u0144stwie i osi\u0105gni\u0119cie wa\u017cnej pozycji spo\u0142ecznej. Dla niego mi\u0142osierdzie jest fundamentem moralno\u015bci niewolnik\u00f3w, kt\u00f3rzy chc\u0105 w\u00a0 ten\u00a0 spos\u00f3b\u00a0 zwr\u00f3ci\u0107\u00a0 na\u00a0 siebie uwag\u0119 i\u00a0 podkre\u015bli\u0107\u00a0 swoj\u0105\u00a0 pozycj\u0119, a tym samym zdyskredytowa\u0107 swych pan\u00f3w. Z tego wzgl\u0119du nie mo\u017ce dziwi\u0107 jego pogardliwy, a wr\u0119cz nawet wrogi, stosunek do ludzi \u017cyj\u0105cych mi\u0142osierdziem. To swoje wrogie ustosunkowanie najdobitniej chyba wyrazi\u0142 w s\u0142owach: Zaprawd\u0119 nie znosz\u0119 ja tych mi\u0142osiernych, kt\u00f3rych w\u0142asna lito\u015b\u0107 b\u0142ogo\u015b<\/span>ci\u0105 \u00a0przejmuje: zbyt ma\u0142o\u00a0 wstydu maj\u0105 \u00a0ci ludzie.<\/i>\u00a0 Dyskredytowanie potrzeby i warto\u015bci mi\u0142osierdzia w interpersonalnych relacjach doprowadzi\u0142o F. Nietzschego do negacji Boga. Wed\u0142ug niego wiara w Boga mi\u0142osierdzia przyczynia si\u0119 najbardziej do uwstecznienia cz\u0142owieka. Aby to nie sta\u0142o si\u0119 udzia\u0142em cz\u0142owieka, a zarazem by m\u00f3g\u0142 on do\u015bwiadczy\u0107 spe\u0142nienia si\u0119 w cz\u0142owiecze\u0144stwie, konieczne jest \u2013 wed\u0142ug niego \u2013 odrzucenie Boga. W to miejsce za\u015b, jako \u017ce odrzucenie wywo\u0142uje pustk\u0119, cz\u0142owiek musi wprowadzi\u0107 \u2013 twierdzi\u0142 Nietzsche \u2013 wiar\u0119 we w\u0142asne si\u0142y. Dopiero w\u00f3wczas mo\u017ce on si\u0119 w pe\u0142ni rozwin\u0105\u0107.\u00a0W ten\u00a0spos\u00f3b\u00a0 F. Nietzsche\u00a0zakwestionowa\u0142\u00a0warto\u015b\u0107\u00a0 mi\u0142osierdzia w ludzkich odniesieniach.<\/p>\n

W\u00a0 czasach komunizmu, walki o r\u00f3wno\u015b\u0107 klas i sprawiedliwo\u015b\u0107 spo\u0142eczn\u0105 mi\u0142osierdzie zosta\u0142o jakby wy\u0142\u0105czone ze \u015bwiadomo\u015bci ludzi. Czy mi\u0142osierdzie nie by\u0142o w\u00f3wczas potrzebne?<\/i><\/p>\n

To, \u017ce w okresie komunizmu akcentowano zasad\u0119 walki klas jako jedyny i nieunikniony spos\u00f3b zniesienia nier\u00f3wno\u015bci spo\u0142ecznej i osi\u0105gni\u0119cia post\u0119pu spo\u0142ecznego, a tym samym doprowadzenia do poprawy bytu ludzko\u015bci, nie oznacza, \u017ce mi\u0142osierdzie nie by\u0142o potrzebne i \u017ce nie mia\u0142o w \u017cadnej mierze racji bytu. Im bardziej lansowano t\u0119 zasad\u0119, tym bardziej ujawnia\u0142a si\u0119 warto\u015b\u0107 mi\u0142osierdzia w interpersonalnych relacjach. Akcentowana tak mocno przez K. Marksa (1818-1883) i F. Engelsa (1820-1895) idea sprawiedliwo\u015bci spo\u0142ecznej, zamiast przyczyni\u0107 si\u0119 do zniesienia klas i zaprowadzenia spo\u0142ecze\u0144stwa bezklasowego, w praktyce \u017cycia codziennego prowadzi\u0142a do coraz g\u0142\u0119bszych podzia\u0142\u00f3w mi\u0119dzy lud\u017ami i spo\u0142ecznych mi\u0119dzy nimi nier\u00f3wno\u015bci. W\u00f3wczas w szczeg\u00f3lny spos\u00f3b zaznacza\u0142a si\u0119 potrzeba mi\u0142osierdzia. Jego warto\u015b\u0107 zauwa\u017cali nie tylko zwykli ludzie, tzn. ci, kt\u00f3rzy do<\/span>\u015bwiadczali rozmaitych trudno\u015bci wynikaj\u0105cych z wprowadzenia przez komunizm zasady sprawiedliwo\u015bci spo\u0142ecznej, ale tak\u017ce jego przedstawiciele. Trudno oczywi\u015bcie ustali\u0107, czy owi przedstawiciele akcentowali warto\u015b\u0107 mi\u0142osierdzia w interpersonalnych relacjach z p\u0142aszczyzny zniwelowania brak\u00f3w potrzebuj\u0105cych, czy te\u017c zabezpieczenia w\u0142asnej pozycji, nie mniej jednak nale\u017cy zauwa\u017cy\u0107, \u017ce dostrzegali jego potrzeb\u0119. Szczeg\u00f3lny tego wyraz da\u0142 kontynuator my\u015bli marksistowskiej M. Fritzhand. On uwa\u017ca\u0142, \u017ce cho\u0107 walka i przemoc nie s\u0105 z\u0142e ze swej natury i dlatego winny by\u0107 stosowane przy realizacji sprawiedliwo\u015bci spo\u0142ecznej, to jednak ich urzeczywistnianie musi uwzgl\u0119dni\u0107 pewne warunki. Zawar\u0142 je w wypowiedzi: Nienawi\u015b\u0107 nie powinna by\u0107\u00a0 rozumiana\u00a0 inaczej\u00a0 jak\u00a0 nienawi\u015b\u0107 do\u00a0 warunk\u00f3w\u00a0 rodz\u0105cych i utrzymuj\u0105cych z\u0142o spo\u0142eczne. Proletariatowi w jego walce z bur\u017cuazj\u0105 nie powinno przy\u015bwieca\u0107 zadanie wytrzebienia ludzkiego substratu wrogiej klasy. <\/i>Pierwsza cz\u0119\u015b\u0107 jego wypowiedzi jest powt\u00f3rzeniem \u2013 popularnego w chrze\u015bcija\u0144stwie \u2013 rozr\u00f3\u017cnienia pomi\u0119dzy nienawi\u015bci\u0105 do z\u0142ego czynu, a nienawi\u015bci\u0105 do cz\u0142owieka czyni\u0105cego z\u0142o (mo\u017cna pot\u0119pia\u0107 z\u0142o, a nigdy cz\u0142owieka b\u0142\u0105dz\u0105cego), za\u015b druga ma charakter postulatu, aby przemoc walki klasowej nie wi\u0105za\u0142a si\u0119 z fizyczn\u0105 likwidacj\u0105 przeciwnik\u00f3w klasowych. Stanowisko M. Fritzhanda pokazuje, \u017ce w komunizmie, cho\u0107 oficjalnie dyskredytowano mi\u0142osierdzie, to po\u015brednio w jakiej\u015b mierze dostrzegano jego potrzeb\u0119.<\/p>\n

Jakie s\u0105 przejawy tych negatywnych koncepcji mi\u0142osierdzia we wsp\u00f3\u0142czesnym \u015bwiecie?<\/i><\/p>\n

Negatywne interpretacje mi\u0142osierdzia, zar\u00f3wno wegetatywno-biologiczna<\/i> reprezentowana g\u0142\u00f3wnie przez F. Nietzschego, jak i spo\u0142eczno-polityczna lansowana przez K. Marksa i F. Engelsa oraz ich kontynuator\u00f3w, pozostawi\u0142y negatywne skutki dla egzystencji wsp\u00f3\u0142czesnego cz\u0142owieka. Zbiologizowana wizja<\/i> mi\u0142osierdzia F. Nietzschego skutkuje jeszcze w jakim\u015b stopniu do tej pory. Jej wyrazem jest z jednej strony apologia samowystarczalno\u015bci cz\u0142owieka w osobowym rozwoju, tzn. nie uwzgl\u0119dniania przez niego jakiejkolwiek\u00a0 pomocy\u00a0 ofiarowanej\u00a0 tak\u00a0 przez\u00a0 drugiego cz\u0142owieka, jak i Boga, a z drugiej gloryfikowanie mocy w interpersonalnych odniesieniach, tzn. docenianie bardziej os\u00f3b dysponuj\u0105cych si\u0142\u0105 ni\u017c m\u0105dro\u015bci\u0105 \u017cyciow\u0105 i wra\u017cliwo\u015bci\u0105 na potrzeby innych. Innym skutkiem tej interpretacji jest nadal sprowadzanie przez wielu ludzi postawy mi\u0142osierdzia wy\u0142\u0105cznie do lito\u015bci.<\/p>\n

Tak\u017ce marksistowskie podej\u015bcie do mi\u0142osierdzia nie pozostaje bez wp\u0142ywu na postawy wsp\u00f3\u0142czesnych ludzi. Lansowana przez wiele lat teoria spo\u0142ecznej sprawiedliwo\u015bci skutkuje w\u015br\u00f3d wielu ludzi obecnej doby pragnieniem izolowania idei sprawiedliwo\u015bci od idei mi\u0142o\u015bci. W praktyce \u017cycia przejawia si\u0119 to w egzekwowaniu przez wielu swoich nale\u017cno\u015bci na drodze czystej sprawiedliwo\u015bci. Inaczej m\u00f3wi\u0105c, wydaje si\u0119, \u017ce je\u015bli kto\u015b ma prawo do jaki\u015b d\u00f3br, to nie musi wcale uwzgl\u0119dnia\u0107 potrzeb osobowych drugiego cz\u0142owieka. Tego rodzaju aksjologia jest wyra\u017anym cofni\u0119ciem si\u0119 do starotestamentalnej zasady oko za oko, z\u0105b za z\u0105b<\/i> (por. Kp\u0142 24, 20)<\/span>. Ju\u017c staro\u017cytni Rzymianie uwa\u017cali, co przypomnia\u0142 Jan Pawe\u0142 II w encyklice \u201eDives in misericordia\u201d, \u017ce \u015bwiat czystej sprawiedliwo\u015bci staje si\u0119 \u015bwiatem okrutnym i niemi\u0142osiernym, czyli summum ius \u2013 summa iniuria<\/i> (por. DiM 12)<\/span>. A zatem, je\u015bli cz\u0142owiek chce unikn\u0105\u0107 depersonalizacji, winien kierowa\u0107 si\u0119 \u2013 w swoich relacjach do innych \u2013 mi\u0142osierdziem.<\/p>\n

Za rozmow\u0119 serdecznie dzi\u0119kuje s. M. Koleta Fronckowiak ISMM<\/i><\/p>\n

——————————————-
\n\u201eOr\u0119dzie Mi\u0142osierdzia\u201d 63(2007),64(2007), s. 8-9.<\/p>\n

Mi\u0142osierdzie\/Mi\u0142osierdzie w relacjach mi\u0119dzyludzkich<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W historii Ko\u015bcio\u0142a i \u015bwiata mo\u017cna zaobserwowa\u0107 r\u00f3\u017cne spojrzenia na mi\u0142osierdzie w relacjach mi\u0119dzyosobowych i spo\u0142ecznych oraz na jego praktyk\u0119. Ka\u017cdy z modeli mi\u0142osierdzia k\u0142adzie akcent na troch\u0119 inny aspekt \u015bwiadczenia\u00a0dobra\u00a0drugiemu\u00a0cz\u0142owiekowi, a wszystkie wzajemnie si\u0119 uzupe\u0142niaj\u0105 i pe\u0142niej opisuj\u0105 t\u0119 rzeczywisto\u015b\u0107, jak\u0105 jest mi\u0142osierdzie w relacjach mi\u0119dzyludzkich. W naszych czasach spotykamy ka\u017cdy\u00a0 z tych modeli\u00a0 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[],"class_list":["post-836","page","type-page","status-publish","hentry","category-milosierdzie-w-relacjach-miedzyludzkich"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.faustyna.pl\/zmbm\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/836","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.faustyna.pl\/zmbm\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.faustyna.pl\/zmbm\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.faustyna.pl\/zmbm\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.faustyna.pl\/zmbm\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=836"}],"version-history":[{"count":21,"href":"https:\/\/www.faustyna.pl\/zmbm\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/836\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":25824,"href":"https:\/\/www.faustyna.pl\/zmbm\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/836\/revisions\/25824"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.faustyna.pl\/zmbm\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=836"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.faustyna.pl\/zmbm\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=836"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.faustyna.pl\/zmbm\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=836"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}